Hoe uw eetpatroon en leefgewoonten uw tanden en tandvlees beïnvloeden, en wat u er zelf aan kunt doen.
Voeding en mondgezondheid hangen nauwer samen dan veel mensen denken. Wat u eet en drinkt, en vooral hoe vaak, bepaalt voor een groot deel of uw tanden en tandvlees gezond blijven. Suiker, zure dranken, roken en een droge mond spelen daarin allemaal een rol. Het goede nieuws: met een paar bewuste keuzes houdt u uw gebit sterk.
Bij KG Tandartsen in Emmeloord kijken we tijdens een controle niet alleen naar gaatjes, maar bespreken we ook uw eetpatroon en gewoonten. Op deze pagina leest u hoe voeding en leefstijl uw gebit beïnvloeden, welke signalen wijzen op schade, hoe voedingsadvies bij ons verloopt en wat u thuis zelf kunt doen.
Wat is het?
Uw gebit staat de hele dag bloot aan wat u eet en drinkt. In uw mond leven bacteriën die suikers omzetten in zuur, en dat zuur tast het glazuur aan. Zure dranken doen dat rechtstreeks, zonder tussenkomst van bacteriën. Daarnaast beïnvloeden gewoonten als roken, alcohol en een droge mond hoe goed uw mond zichzelf kan beschermen. Voeding en leefstijl bepalen zo mede of u vaker met gaatjes, gevoelige tanden of tandvleesproblemen te maken krijgt. De kleine keuzes die u elke dag maakt, tellen bij elkaar op tot een gezond of juist kwetsbaar gebit. Zie uw mond als een balans tussen aanval en herstel: elke zure aanval moet uw speeksel daarna weer goedmaken.
Na elke keer eten of drinken daalt de zuurgraad in uw mond. Uw speeksel heeft daarna tijd nodig om die zuren te neutraliseren en het glazuur weer te laten uitharden. Dat duurt doorgaans twintig tot dertig minuten. Eet of drinkt u de hele dag door kleine beetjes, dan krijgt uw gebit die rustpauzes niet en blijft de mond langdurig zuur. Daarom is de frequentie van eet- en drinkmomenten belangrijker dan de totale hoeveelheid suiker. Wie zeven keer per dag iets neemt, belast het gebit zwaarder dan iemand die dezelfde hoeveelheid over drie momenten verdeelt. Ook de vorm waarin u suiker binnenkrijgt telt mee. Een blikje frisdrank dat u in kleine slokjes leegdrinkt, is schadelijker dan datzelfde blikje in één keer op.
Gaatjes ontstaan niet door suiker alleen, maar door wat bacteriën ermee doen. De bacteriën in tandplak gebruiken suiker als brandstof en maken er zuur van. Dat zuur lost mineralen uit het glazuur op, en bij herhaling ontstaat een gaatje. Het gaat om alle suikers, ook de natuurlijke suikers in vruchtensap, gedroogd fruit en honing. Vooral kleverige of langzaam opgegeten zoetigheid, zoals snoep, koek of een lolly, houdt suiker lang in contact met de tanden. Hoe langer en hoe vaker dat contact, hoe groter de kans op een gaatje.
Naast suiker is zuur zelf een belangrijke boosdoener. Frisdrank, vruchtensap, sportdrank en dranken met koolzuur zijn van nature zuur en lossen het glazuur rechtstreeks op, ook als ze suikervrij zijn. Dit heet glazuurerosie. Anders dan bij een gaatje verdwijnt er dan geleidelijk een dun laagje glazuur over een groter oppervlak. Uw tanden worden daardoor gevoeliger, ogen doffer en kunnen aan de randen doorschijnend worden. Glazuur groeit niet terug, dus voorkomen weegt hier zwaarder dan herstellen. Herkent u dat uw tanden na een glas cola of sinaasappelsap even ruw aanvoelen? Dat is het glazuur dat tijdelijk verweekt is. Water en melk zijn tussendoor de vriendelijkste keuzes.
Niet alleen eten en drinken tellen mee. Roken vergroot de kans op tandvleesontsteking, zorgt voor verkleuring en maakt het voor het tandvlees lastiger om te herstellen. Ook verhoogt het het risico op ernstige mondaandoeningen. Alcohol is vaak zuur en suikerrijk en droogt daarbij de mond uit. Een droge mond is een onderschat probleem: speeksel spoelt etensresten weg, neutraliseert zuren en levert mineralen aan het glazuur. Is er te weinig speeksel, bijvoorbeeld door medicijnen, roken of alcohol, dan krijgen gaatjes en tandvleesproblemen sneller kans. Ook stress en tandenknarsen horen bij leefstijl en kunnen het glazuur extra belasten. Voldoende water drinken helpt de speekselproductie op peil te houden.
Niet hoevéél suiker u binnenkrijgt is het belangrijkst, maar hoe vaak. Elk eet- en drinkmoment geeft een nieuwe zuuraanval op uw glazuur.
20-30 min
De tijd die uw speeksel doorgaans nodig heeft om na eten of drinken de zuren te neutraliseren. Constant snoepen ontneemt uw gebit die pauze.
Klachten herkennen
Uw gebit geeft vaak zelf signalen af dat voeding of leefstijl hun tol eisen. Deze klachten kunnen erop wijzen dat uw eetpatroon of gewoonten uw tanden aantasten:
Herkent u een of meer van deze signalen? Wacht dan niet tot er meer schade ontstaat. Tijdens een controle in Emmeloord kijken we naar uw gebit en bespreken we samen welke aanpassingen in uw voeding of gewoonten het meeste verschil maken.
Gevoelige tanden bij warm, koud of zoet
Dunner of doorschijnend wordend glazuur, vooral aan de randen
Vaker gaatjes dan voorheen, ondanks goed poetsen
Verkleuring of dof ogende tanden
Een droge mond of een plakkerig gevoel in de mond
Wij stellen u gerust
Voedingsadvies zelf doet natuurlijk geen pijn; het is een gesprek en een blik in uw mond. Wat u wél kunt merken, is dat schade door voeding en leefstijl vaak sluipend ontstaat. Gevoelige tanden bij een hap ijs of een slok koude drank zijn dikwijls het eerste teken.
Merkt u dat uw tanden gevoeliger worden, sneller verkleuren of dat u vaker een gaatje heeft? Zie dat als een signaal om uw gewoonten eens tegen het licht te houden. Hoe eerder u bijstuurt, hoe meer glazuur en tandvlees u spaart.
Na de behandeling
Uw gebit gezond houden begint bij een paar simpele gewoonten. Deze tips helpen u de schade door voeding en leefstijl te beperken.
Kies liever drie hoofdmaaltijden en een of twee tussendoortjes dan de hele dag door kleine hapjes. Zo geeft u uw gebit rust om te herstellen.
Water en melk zijn tussendoor het vriendelijkst voor uw tanden. Bewaar frisdrank, sap en sportdrank voor bij de maaltijd en drink ze niet in kleine slokjes over de dag.
Na zure dranken of fruit is uw glazuur even zachter. Wacht ongeveer een halfuur met poetsen, of spoel eerst met water, zodat u het glazuur niet wegpoetst.
Denk aan een stuk kaas, noten, rauwe groente of een hardgekookt ei. Deze belasten uw gebit veel minder dan koek, snoep of gedroogd fruit.
Slimme keuzes
Kleine verschuivingen in wat u eet en drinkt maken op de lange termijn een groot verschil. Deze vergelijking helpt u op weg.
Goede keuzes tussendoor en bij de maaltijd:
Deze belasten uw gebit sneller, zeker bij herhaling:
Kosten & vergoeding
Voedingsadvies is bij ons meestal geen losse behandeling met een eigen prijskaartje. Vaak bespreken we uw eetpatroon en leefstijl gewoon tijdens uw periodieke controle of een consult bij de mondhygiënist. Uitgebreider advies of een aparte poets- en voedingsinstructie kan wel apart in rekening worden gebracht.
De tarieven voor tandheelkundige zorg zijn in Nederland niet vrij. Ze worden jaarlijks vastgesteld door de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) en zijn bij elke tandarts gelijk. De actuele bedragen vindt u op de website van de NZa. Verwachten we dat een behandeling boven de 250 euro uitkomt, dan krijgt u vooraf een schriftelijke begroting.
Of advies en controles vergoed worden, hangt af van uw verzekering. Voor kinderen tot achttien jaar zit tandheelkundige zorg grotendeels in de basisverzekering. Voor volwassenen valt dit doorgaans onder de aanvullende verzekering. Controleer uw polis, dan weet u vooraf waar u aan toe bent.
Vaak onderdeel van de controle
Voedingsadvies bespreken we meestal tijdens uw reguliere controle, zonder aparte behandeling.
Landelijke NZa-tarieven
De tarieven zijn wettelijk vastgesteld en bij elke tandarts hetzelfde. U betaalt dus geen praktijkspecifieke opslag.
Kinderen tot 18 jaar
Tandheelkundige zorg voor kinderen zit grotendeels in de basisverzekering. Voor volwassenen geldt vaak de aanvullende verzekering; controleer uw polis.
Heeft u een vraag?
Fruit is gezond, maar bevat natuurlijke suikers en vaak ook zuur. Heel fruit bij de maaltijd is prima. Let vooral op met vruchtensap en gedroogd fruit; die geven in één keer veel suiker en zuur of blijven aan de tanden kleven. Eet fruit liever als onderdeel van een maaltijd dan verspreid over de dag.
Na zuur eten of drinken kunt u beter even wachten. Het glazuur is dan wat zachter, en direct poetsen kan een dun laagje wegschuren. Wacht ongeveer een halfuur, of spoel eerst met water. Na een gewone maaltijd zonder veel zuur is meteen poetsen geen probleem.
Voor uw gebit is het gunstig om rond de zeven eet- en drinkmomenten per dag niet te overschrijden: drie hoofdmaaltijden en een paar tussendoortjes. Elke keer dat u eet of drinkt, ontstaat een zuuraanval. Minder momenten betekent meer hersteltijd voor uw tanden.
Suikervrije kauwgom kan helpen. Kauwen stimuleert de speekselproductie, en speeksel neutraliseert zuren en spoelt etensresten weg. Kauw er na een maaltijd een paar minuten op. Het vervangt poetsen niet, maar is een handige aanvulling voor onderweg.
Bruiswater is door het koolzuur wat zuurder dan gewoon water, maar veel minder schadelijk dan frisdrank of sap. Voor af en toe hoeft u zich geen zorgen te maken. Drinkt u het vaak, wissel dan af met kraanwater en drink het bij voorkeur bij de maaltijd.
Kies tussendoortjes met weinig suiker en zuur, zoals kaas, noten, rauwe groente of een hardgekookt ei. Deze belasten uw glazuur nauwelijks. Vermijd liever koek, snoep en gedroogd fruit, en drink water in plaats van zoete of zure dranken.
Suikervrij betekent niet automatisch tandvriendelijk. Veel light- en zerodranken zijn nog steeds zuur en kunnen het glazuur aantasten. Voor gaatjes maakt het wel uit, maar voor erosie blijft ook suikervrije frisdrank een risico. Water is en blijft de beste keuze.
Roken vergroot de kans op tandvleesontsteking, verkleurt de tanden en vertraagt het herstel van het tandvlees. Ook verhoogt het het risico op ernstige mondaandoeningen. Stoppen is de beste stap; wij denken graag met u mee en houden uw mondgezondheid goed in de gaten.
Meer behandelingen
In onze praktijk kunt u terecht voor verschillende vormen van tandheelkundige zorg. Hieronder vindt u een overzicht van veel voorkomende behandelingen.
Scheve tanden rechtzetten met transparante, vrijwel onzichtbare en uitneembare aligners.
Meer infoScheve tanden rechtzetten en een verkeerde beet corrigeren met een beugel op maat.
Meer infoKleine kaakchirurgische ingrepen zoals het verwijderen van een verstandskies: wat ze inhouden, hoe ze onder verdoving verlopen en wanneer een kaakchirurg in beeld komt.
Meer infoKleine oneffenheden aan uw voortanden bijwerken met dunne schildjes op maat.
Meer infoCariës herstellen met een tandkleurige composietvulling, meestal in één afspraak.
Meer infoProfessionele reiniging en persoonlijk advies voor een schone, gezonde mond.
Meer infoKaakpijn, knarsen of een klikkend kaakgewricht: wat gnathologie is en hoe een opbeetplaat kan helpen.
Meer infoOntbrekende tanden vervangen met vaste implantaten die aanvoelen als uw eigen tanden.
Meer infoEen prothese die stevig vastklikt op implantaten, zodat u weer met vertrouwen eet en praat.
Meer infoBeschadigde of ontbrekende tanden herstellen met een kroon of een brug.
Meer infoOntbrekende tanden vervangen met een prothese of kunstgebit, voor comfort en een natuurlijke uitstraling.
Meer infoRegelmatige controle van tanden, kiezen en tandvlees, zodat we problemen vroeg ontdekken.
Meer infoExtractie: zorgvuldig verwijderen van een tand die niet meer te behouden is.
Meer infoUw eigen tanden een paar tinten witter, veilig en onder begeleiding van de tandarts.
Meer infoParodontologie: behandeling van ontstoken of terugtrekkend tandvlees.
Meer infoEen ontstoken of afgestorven zenuw behandelen, zodat u uw eigen tand behoudt.
Meer info